|
|
EV VE ÇOCUK OYUNLARI
KOMEN : Bu oyun erkek çocuklar tarafından oynanır. Çocukların kovboy filmlerinde gördükleri insanları kendilerine benzetmelerinden kaynaklanmaktadır. Ellerine tabanca tüfek yerine sopa veya koyun - keçi - dana 'nın çene kemiğini alırlar. Bir bölümü hırzız bir bölümü şerif olur. Birbirlerine " komen komen" diye bağırarak şakadan
vururlar, şakadan yaralanırlar ve ölürler, şakadan hapse atılırlar.
OK - YAY OYUNU : İnce, kolay, bükülebilen, dayanıklı bir dal parçası yarım ay şeklinde kıvrılır.Dalın boyu en az bir metre olur. İki ucu kınnap (ip) veya ince deri iple gerilir. Sonra soyulmuş kenevir (kelek) den ok yapılır.Kenevirin ucuna demir parçası konur. Ok bazen ince tahta veya şişten de yapılabilir. Ok, yayın iki ucu arasında gerilen
ipin tam ortasına getirilip, ip geriye çekilerek gerdirilir. Hedefe nişan alınır ve yayın ipi bırakılarak ok fırlatılır.Çocuklar hedefe isabetli vurma veya oku en uzak mesafeye atma konularında yarışma yaparlar.Bu oyunu erkek çocuklar oynar.
KUŞ LASTİĞİ (SAPAN) : Ağacın dallarında ( Y ) biçiminde olan bir ufak çatal ( 15 cm ) alınır. Alt tarafı elle tutulacak yeridir. Çatalın iki ucuna birer karış uzunluğunda 1.5 cm. eninde iki lastik bağlanır. Lastiklerin ucuna da 5 - 7 cm.uzunluğunda her iki tarafı da delinmiş bir meşin parçası bağlanır.Meşinin içine taş veya demir parçaları ko-nur bir elle çatalın sapı tutulur,diğer elle meşin içindeki taşla birlikte tutulur ve gerdirilir. Hedefe nişan alınır ve me-şini tutan el bırakılır.
PITLANGIÇ OYUNU: Vezirköprü'de çitlenbike "çıtmık" adı verilmektedir. Bilindiği gibi leblebi büyüklüğünde kahverengi meyvası olan bu ağaç, ılımlı iklimlerde yetişir. Yeşilken buruk bir tadı olan çıtmuğun olgunlaşın-ca güzel bir tadı ve büyükce bir çekirdeği olur. Vezirköprü'de eskiden bolca bulunan çıtmuk, bir çocuk oyununu da ortaya çıkarmıştır. Bu oyunun adı " pıtlangıç" tır. Bu sözcük sanırım pıt sesinden türetilmiştir.
İlçede kenevir çok bol yetiştirilmektedir.Yerel deyimle buna "kendir" denmektedir. Kendir 2-3 m. boya erişince tarladan sökülür ve "ıslak" a yatırılır.Bir süre ıslakta kaldıktan sonra güneş altında kurutulur. Kurutulan kendirler evlerde, kadınlar ve çocuklar tarafından soyulur. İşte " Urgan" ve "Kınnap"dediğimiz ipler bu liflerden yapılır.
Soyulan kendirin beyaz sopasına "Kelek" adı verilmektedir. Kelek, dayanıksız hafif ve içi boş bir sopadır. Halk bu-nu kışın sobasını tutuşturmada yada bahçede saçın altında yakarak saç ekmeği yapımında kullanır.Keleğin içi bir leblebi sığacak kadar boştur.İşte pıtlangıç oyununa bunun için elverişlidir. Kelek yaklaşık 30-35 cm. uzunluğunda kesilir. Çocuklar topladıkları çıtmuğu ceblerine doldurur ve karşı karşıya geçerek bir nevi savaş yaparlar. Çıtmuğun bir tanesi ağıza alınır.Keleğin de bir ucu ağıza getirilir. Dil ile keleğin ucu arasındaki çıt-muğa kuvvetlice üfürülür. Çıtmuk hızla keleğin öbür ucundan çıkar ve karşıdaki çocuğa hızla çarpar. Çarparken "Pıt" diye bir ses çıkarır.
İşte bu oyuna "pıtlangıç" adı verilir. Bu oyun tehlikesizdir. Çıtmuk karşıdaki çocuğu acıtmaz.ve yaralamaz.
Oyun iki ve daha fazla çocuklarla oynanır. Oyunda çıtmuklar mermi, kelekler ise silahtır. İlçede çıtmukların olgunlaştığı zamanlarda çocuklar mahalle aralarında bu oyunu zevkle oynarlar.
Bu oyunlar Hayrettin İVGİN tarafından derlenmiş ve çeşitli dergilerde yayımlanmıştır. Araştırmacı yazara ait olarak yayımlanan "Vezirköprü Halk Kültürü Derlemeleri "Kitabında da yer almaktadır. |